Doop van de Heer 11 jan 26
Jesaja 42, 1-4.6-7; Mat. 3, 13-17
Thema: door het water naar nieuw leven
Een aantal jaren geleden maakte ik met een groep pelgrims een reis door Israel. En op een gegeven moment daalden we af naar de Jordaan, op de plaats waar Jezus volgens de traditie ooit werd gedoopt door Johannes. Eigenlijk viel de rivier me wat tegen. In tegenstelling tot wat ik verwacht had, is het een vrij bescheiden stroompje met niet al te helder water. Een attente fotograaf uit de groep wist een toevallig overvliegende duif vast te leggen en de relatie met de heilige Geest was al snel gelegd.
Op het eerste oog een toeristenplaatje. En toch…als je daar staat realiseer je je dat er op deze plek een grootse gebeurtenis heeft plaatsgevonden. We hebben het zojuist gehoord. Tijdens zijn eerste optreden in het openbaar laat Jezus zich dopen door Johannes. Hij ervaart dat de Geest Gods op hem neerdaalt en hoort een stem die zegt: Jij bent mijn Zoon, mijn veelgeliefde, in jou vind ik vreugde.
Hoe kunnen we dit verstaan en wat kan het voor ons leven vandaag betekenen? Sommige Bijbelkenners interpreteren deze passage als een roepingsverhaal. Hier zou Jezus definitief hebben begrepen wat zijn opdracht in het leven was, namelijk Zoon zijn, leven in de geest van God. De ervaring van een geliefd kind van God te zijn maakt een mens, Jezus voorop, bereid op zoek te gaan naar Gods bedoeling met jouw leven.
Jezus liet zich daarbij inspireren door Jesaja. Hij had zich herkend in het beeld van de dienstknecht des Heren. We hoorden het in de eerste lezing, waar gesproken wordt over de uitverkoren dienaar, in wie God behagen schept. Dit is het wat die geliefde Zoon doet: hij laat gerechtigheid stralen over de volken, hij verheft zijn stem niet, hij breekt niet het geknakte riet en dooft niet de kwijnende vlaspit.
Met andere woorden, de kwetsbare mens is bij hem in goede handen. Hij komt op voor verdrukten, Hij bevrijdt gevangenen. Hij is een licht voor wie in duisternis verkeren.
Zo verstaat Jezus zijn roeping en het zal hem nog dikwijls in conflict brengen met de toenmalige religieuze leiders, die dergelijke mensen juist dikwijls buitensloten.
Keren we nog een moment terug naar die plaats aan de Jordaan, om ook de diepere symboliek te begrijpen van wat daar gebeurt in die doop. Het is de plek waar ooit Mozes vanuit de woestijn, na veertig jaar, arriveerde om via de Jordaan het beloofde land binnen te trekken. Mozes zelf mocht niet mee, hij moest het stokje overgeven aan Jozua. Zoals Jozua indertijd door het water moest trekken om het land van melk en honing te bereiken, zo wordt nu Jezus symbolisch ondergedompeld in het water van de Jordaan om het ware leven binnen te gaan. Door het water gaan betekent de start van nieuw leven. Dit is in essentie ook wat er gebeurt als wij gedoopt worden of onze kinderen laten dopen. We laten een bepaald leven achter ons en gaan op weg naar een nieuw, door God geïnspireerd leven.
In dit nieuwe leven moet gerechtigheid een hoofdrol spelen. Daartoe zijn wij geroepen. Maar het begint allemaal met de vreugdevolle ervaring een geliefde zoon of dochter van God te zijn. Paus Franciscus spoorde ons aan die vreugde van de evangelische boodschap met elkaar te delen en actief uit te dragen. En de bekende priester-schrijver Henri Nouwen heeft ons duidelijk gemaakt dat wij ons allen geliefde kinderen van God mogen weten, net als Jezus. God heeft ons uitgekozen en in het leven geroepen. We zijn kostbaar in zijn ogen. We denken vaak dat we eerst van alles moeten presteren voordat we als mens mogen meedoen. En we maken ons, in hoe we ons voelen, dikwijls al te afhankelijk van complimenten van mensen om ons heen. Kritiek kan onze dag volledig vergallen. We voelen ons als mens al snel afgewezen.
Maar Jezus zegt, je bent al geliefd als een kind van God. Maak je geen zorgen om allerlei minder belangrijke zaken in het leven, maar probeer die liefde van het kind-zijn in het leven door te geven. Want ook je medemensen hebben er recht op die vreugde te ervaren. Zo draag je je steentje bij aan het Rijk van God, dat onder ons gestalte moet krijgen en waarin gerechtigheid centraal staat.
De stem uit de hemel bij Jezus’ doop (Jij bent mijn geliefde kind) was eigenlijk al eerder vernomen, namelijk in de kerstnacht. Toen klonk in de lofzang van de engelen al de boodschap: vrede voor alle mensen want God houdt van ons. En ik denk dat ook vandaag bij de geboorte van elk nieuw kind deze zang te horen is, als we onze oren wijd openen. Het vraagt een beetje levenskunst dit geluid niet te laten verstommen door alle tegengeluiden die we later moeten incasseren. Voor elkaar een zegen zijn in het leven vraagt dat we elkaar herinneren aan dat goddelijk begin. Het vraagt dat we scepsis en cynisme bestrijden en open blijven staan voor het mysterie en de mooie momenten van het leven. Gelovig zijn houdt in dat je durft te leven met een visioen.
Zoon of dochter zijn betekent ook je richten op de wil van de vader: wat is Gods bedoeling met mijn leven? Hoe kan ik mij inzetten voor die betere wereld? Jezus’ doop vormde het begin van zijn openbaar leven. Hij zou mensen bevrijden uit hun angsten en hen brengen naar het licht. Hoe werkt Gods geest in mijn leven? Elke dag opnieuw worden wij uitgenodigd de woestijn een beetje meer achter ons te laten en op weg te gaan naar het beloofde land. Herkennen we die stem?
PLK